Shloka 135
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
यो ऽसौ तारामये दिव्ये विमाने ह्रस्वरूपके / उत्तानपादपुत्रो ऽसौ मेढीभूतो ध्रुवो दिवि
Transliteration
yo 'sau tārāmaye divye vimāne hrasvarūpake / uttānapādaputro 'sau meḍhībhūto dhruvo divi
Translation
In that divine star-wrought vimāna, small in form, Dhruva—the son of Uttānapāda—stands in heaven, made into the steadfast pivot.
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
असौthat (one)
असौ:
Karta-samanadhikarana (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)
तारामयेin the star-made
तारामये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतारा (प्रातिपदिक) + मय (प्रत्ययान्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषार्थः/मयट्-प्रत्ययः (ताराभिः मयः = made of stars)
दिव्येdivine
दिव्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषणम्
विमानेin the aerial car
विमाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
ह्रस्व-रूपकेin the small-formed (one)
ह्रस्व-रूपके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootह्रस्व (प्रातिपदिक) + रूपक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; कर्मधारयः (ह्रस्वं रूपं यस्य/यत्र)
उत्तानपाद-पुत्रःthe son of Uttānapāda
उत्तानपाद-पुत्रः:
Karta-samanadhikarana (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तानपाद (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (उत्तानपादस्य पुत्रः)
असौthat very one
असौ:
Karta-samanadhikarana (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; पुनर्निर्देशः
मेढी-भूतःhaving become a pivot/post
मेढी-भूतः:
Karta-samanadhikarana (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootमेढी (प्रातिपदिक) + भू (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भूत-प्रत्ययान्त कृदन्त (क्त/भूतः), ‘मेढीभूत’ = मेढी इव/मेढीत्वं प्राप्तः
ध्रुवःDhruva
ध्रुवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
दिविin heaven/sky
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन (दिव्/द्यौः)