Shloka 132
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ताराग्रहाणां सर्वेषामध्यस्ताच्चरते बुधः / तस्योर्द्ध्वं चरते शुक्रस्तस्मादूर्द्ध्वं च लोहितः
Transliteration
tārāgrahāṇāṃ sarveṣāmadhyastāccarate budhaḥ / tasyorddhvaṃ carate śukrastasmādūrddhvaṃ ca lohitaḥ
Translation
In the midst of all the stars and planets moves Budha, Mercury; above him moves Śukra, Venus; and above that moves Lohita, Maṅgala—Mars.
Word by Word
ताराग्रहाणाम्of the stars and planets
ताराग्रहाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतारा+ग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; agrees with ताराग्रहाणाम्
अध्यस्तात्below/underneath
अध्यस्तात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअध्यस्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक अव्यय (adverb of place)
चरतेmoves/roams
चरते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
बुधःMercury (Budha)
बुधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
तस्यof him/of that (i.e., of Budha)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
ऊर्ध्वम्above
ऊर्ध्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण
चरतेmoves
चरते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
शुक्रःVenus (Śukra)
शुक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्from that/from him (i.e., from Śukra)
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; Ablative singular
ऊर्ध्वम्above
ऊर्ध्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
लोहितःMars (the red one)
लोहितः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (ग्रह-नाम)