Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 38
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
अथ संगीतयोगिन्याः करस्थाच्छुकपोतकात् / निर्जगाम धनुर्वेदो वहन्सज्जंशरासनम्
Transliteration
atha saṃgītayoginyāḥ karasthācchukapotakāt / nirjagāma dhanurvedo vahansajjaṃśarāsanam
Translation
Then, from the little parrot in Saṃgītayoginī’s hand, Dhanurveda emerged, bearing a ready bow and arrows.
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक निपात (then/now)
संगीतयोगिन्याःof the music-yoginī
संगीतयोगिन्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंगीत + योगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (संगीतस्य योगिनी)
करस्थात्from (her) hand
करस्थात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootकर + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुषः (करे स्थितः)
शुकपोतकात्from the parrot-and-dove (pair)
शुकपोतकात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootशुक + पोतक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; द्वन्द्वः (शुकः च पोतकः च)
निर्जगामcame forth; emerged
निर्जगाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
धनुर्वेदःthe science of archery
धनुर्वेदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधनुस् + वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धनुषः वेदः)
वहन्carrying
वहन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धनुर्वेदः इत्यस्य विशेषणम्
सज्जम्ready; prepared
सज्जम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसज्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (शरासनम्)
शरासनम्bow (lit. seat/support of arrows)
शरासनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर + आसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (शराणाम् आसनम्/आधारः)