Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 13
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
तस्यामसुरसंहारे प्रवृत्तायां ज्वलत्क्रुधि / उद्वेगं बहुलं प्राप त्रैलोक्यं सचराचरम्
Transliteration
tasyāmasurasaṃhāre pravṛttāyāṃ jvalatkrudhi / udvegaṃ bahulaṃ prāpa trailokyaṃ sacarācaram
Translation
When she, blazing with wrath, set about the slaughter of the asuras, the entire three worlds—moving and unmoving—were seized by great alarm.
Word by Word
तस्याम्in her / in that (feminine)
तस्याम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
असुरdemon
असुर:
समासाङ्ग (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (समासपूर्वपद)
संहारेin the slaughter/destruction
संहारे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (असुराणां संहारः)
प्रवृत्तायाम्when (she was) engaged
प्रवृत्तायाम्:
अधिकरण (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्रवृत्ता (कृदन्त; √वृत् (धातु) + प्र-उपसर्ग, क्त-प्रत्ययान्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्त (PPP) ‘engaged/started’
ज्वलत्blazing
ज्वलत्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√ज्वल् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle)
क्रुधिin anger
क्रुधि:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रुध् (प्रातिपदिक; ‘क्रुध्’ as noun ‘anger’)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (कविप्रयोगे)
उद्वेगम्agitation, alarm
उद्वेगम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउद्वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
बहुलम्great, abundant
बहुलम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उद्वेगम् इति विशेषणम्
प्रापattained, experienced
प्राप:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
त्रैthree
त्रै:
समासाङ्ग (Compound member/समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; संख्यावाचक ‘three’
लोक्यम्the three worlds
लोक्यम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक्य (प्रातिपदिक; ‘worlds’ collective)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगुसमास (त्रयः लोकाः = त्रैलोक्यम्)
सwith
स:
सम्बन्ध (Association marker/सह)
TypeIndeclinable
Rootस (अव्यय/उपसर्गप्राय)
Formसह-अर्थक उपपद (prefix-like ‘with’) (समासपूर्वपद)
चरmoving beings
चर:
समासाङ्ग (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (समासपूर्वपद)
अचरम्(both) moving and unmoving
अचरम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootअचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व (चर + अचर) समाहारद्वन्द्वः