Shloka 34
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः
Manifestation of Madana-Kāmeśvara
Devanagari script
सिंहासनमधिष्ठाय सह देवेन शंभुना / यद्यद्वाञ्छन्ति तत्रस्था मनसैव महाजनाः / सर्वज्ञा साक्षिपातेन तत्तत्कामानपूरयत्
Transliteration
siṃhāsanamadhiṣṭhāya saha devena śaṃbhunā / yadyadvāñchanti tatrasthā manasaiva mahājanāḥ / sarvajñā sākṣipātena tattatkāmānapūrayat
Translation
Seated upon the lion-throne with the god Śambhu, whatever the great ones present desired within their hearts, she—omniscient—fulfilled by a mere cast of her gaze.
Word by Word
सिंहासनम्the throne
सिंहासनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिंहासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन
अधिष्ठायhaving taken seat upon
अधिष्ठाय:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootअधि + स्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय; ‘having mounted/occupied’
सहtogether with
सह:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with)
देवेनwith the god
देवेन:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (सह) एकवचन
शंभुनाŚambhu (Śiva)
शंभुना:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (सह) एकवचन; विशेषण/अप्पोजिशन—‘देवेन’
यत्whatever (thing)
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; यद्यद्-युग्मे प्रथमाङ्गम्
यत्whatever
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; पुनरुक्ति—समुच्चयार्थः
वाञ्छन्तिdesire
वाञ्छन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवाञ्छ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तत्र-स्थाःstanding there/present there
तत्र-स्थाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतत्र (अव्यय) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘there-situated’; विशेषणम्—‘महाजनाः’
मनसाby mind
मनसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन
एवonly
एव:
Sambandha (सम्बन्ध; particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (only/just)
महा-जनाःgreat people; the eminent
महा-जनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
सर्व-ज्ञाall-knowing (she)
सर्व-ज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (नायिकायाः)—‘all-knowing’
साक्षि-पातेनby a mere glance (lit. casting of witness/eye)
साक्षि-पातेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसाक्षि + पात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन
तत्-तत्-कामान्those respective desires
तत्-तत्-कामान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् + तद् + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) बहुवचन; ‘those respective desires’
अपूरयत्fulfilled
अपूरयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + पूर् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/इम्परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद