Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 10
मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle
Devanagari script
ब्रह्मोवाच / यदि तुष्टो ऽसि भगवन्ननायासेन वै जगत् / चराचरयुतं चैतत्सृजामि त्वत्प्रसादतः
Transliteration
brahmovāca / yadi tuṣṭo 'si bhagavannanāyāsena vai jagat / carācarayutaṃ caitatsṛjāmi tvatprasādataḥ
Translation
Brahmā said: “O Lord, if You are pleased, then by Your grace I shall effortlessly create this world, filled with both the moving and the unmoving.”
Word by Word
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष, एकवचन
यदिif
यदि:
सम्बन्ध (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तवाचक-अव्यय (conditional conjunction)
तुष्टःsatisfied/pleased
तुष्टः:
सम्बन्ध (Predicate/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (प्रातिपदिक; √तुष् क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ (अध्याहृत) इति विशेषणम्
असिyou are
असि:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदी; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
भगवन्O Lord
भगवन्:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
अनायासेनwithout effort
अनायासेन:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootअनायास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; अव्ययभावे ‘effortlessly’ अर्थे
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Emphasis/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
जगत्the world
जगत्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सृजामि’ इत्यस्य कर्म
चर-अचर-युतम्joined with the moving and the unmoving
चर-अचर-युतम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक) + युत (प्रातिपदिक; √युज् क्त)
Formतत्पुरुषः (चराचरैः युतम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘जगत्’ इति विशेषणम्
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एतत्this
एतत्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘जगत्’ इत्यस्य विशेषण/समानाधिकरण
सृजामिI create
सृजामि:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदी; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
त्वत्-प्रसादतःfrom your grace
त्वत्-प्रसादतः:
अपादान/हेतु (Apādāna/हेतु)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत्प्रसादः); पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (from/through your grace)