Shloka 82
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
भ्रातृभ्यामुग्रवीर्याभ्यां सहितो निहताहितः / ब्रह्माण्डं खण्डयामास शौर्यवीर्यसमुच्छ्रितः
Transliteration
bhrātṛbhyāmugravīryābhyāṃ sahito nihatāhitaḥ / brahmāṇḍaṃ khaṇḍayāmāsa śauryavīryasamucchritaḥ
Translation
Joined with his two brothers of fierce might, slaying his foes, he rose in valor and power and began to rend the Brahmāṇḍa itself into fragments.
Word by Word
भ्रातृ-भ्याम्with (his) two brothers
भ्रातृ-भ्याम्:
Sahakari (सहकारी/सह-करण)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन (masc instrumental dual)
उग्र-वीर्याभ्याम्of fierce power
उग्र-वीर्याभ्याम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन (neuter instrumental dual, qualifying 'bhrātṛbhyām'); कर्मधारय (of fierce power)
सहितःaccompanied
सहितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसह (उपसर्ग) + इ (धातु) → सहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally: accompanied), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg)
निहत-अहितःone whose foes were slain
निहत-अहितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिहत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + अहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg); बहुव्रीहि (whose enemies/ill-wishers are slain)
ब्रह्माण्डम्the universe (cosmic egg)
ब्रह्माण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter accusative sg)
खण्डयामासshattered/broke apart
खण्डयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootखण्डय् (धातु; खण्ड् + णिच्)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (perfect, 3rd sg; causative: 'caused to break')
शौर्य-वीर्य-समुच्छ्रितःexalted in valor and strength
शौर्य-वीर्य-समुच्छ्रितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशौर्य (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक) + समुच्छ्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg); तत्पुरुष (raised/exalted in valor and strength)