Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 78
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
अथाद्भुतमिदं वक्ष्ये लोपामुद्रापते शृणु / यन्न कस्यचिदाख्यातं ममैव त्दृदयेस्थितम्
Transliteration
athādbhutamidaṃ vakṣye lopāmudrāpate śṛṇu / yanna kasyacidākhyātaṃ mamaiva tdṛdayesthitam
Translation
Now I shall speak this wondrous matter; O husband of Lopāmudrā, listen. What has been told to none abides within my own heart.
Word by Word
अथnow/then
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रसङ्गसूचक)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भार्थक/अनन्तरार्थक (indeclinable; then/now)
अद्भुतम्a wondrous thing
अद्भुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter, nominative/accusative sg)
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter pronoun, nom/acc sg)
वक्ष्येI shall tell
वक्ष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (simple future, 1st sg)
लोपामुद्रा-पतेO husband of Lopāmudrā
लोपामुद्रा-पते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलोपामुद्रा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (masc, vocative sg); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'husband of Lopāmudrā')
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (imperative, 2nd sg)
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (relative pronoun, neuter nom/acc sg)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
कस्यचित्of anyone
कस्यचित्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; 'चित्' निपात-युक्त (indefinite: of anyone)
आख्यातम्told/declared
आख्यातम्:
Kriya (क्रिया/भूतकर्मवाच्य)
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (PPP, neuter nom/acc sg)
ममof me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (genitive sg: my)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle: indeed/only)
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter pronoun, nom/acc sg)
हृदयेin (my) heart
हृदये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (neuter, locative sg)
स्थितम्situated/abiding
स्थितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)