Shloka 73
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
गृहीत्वा कथमप्येनामालिलिग मुहुर्मुहुः / उद्धूयोद्धूय साप्येवं धावति स्म सुदूरतः
Transliteration
gṛhītvā kathamapyenāmāliliga muhurmuhuḥ / uddhūyoddhūya sāpyevaṃ dhāvati sma sudūrataḥ
Translation
Somehow seizing her, he embraced her again and again; yet she, shaking herself free, ran off to a far distance.
Word by Word
गृहीत्वाhaving seized
गृहीत्वा:
पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), धातु: ग्रह्; ‘having seized/taken’
कथम्how
कथम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
अपिeven/also
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphatic/also/even
एनाम्her
एनाम्:
कर्म (Karma/Direct object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम-रूप (enām)
आलिलिगembraced
आलिलिग:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootलिग्/लिङ्ग् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; धातु: लिग् ‘to embrace/cling’
मुहुःagain and again
मुहुः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (reduplication for emphasis), कालवाचक-अव्यय
उद्धूयhaving shaken off
उद्धूय:
पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootधू (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), उपसर्ग: उद्; धातु: धू ‘to shake off’; ‘having shaken off’
उद्धूयshaking off repeatedly
उद्धूय:
पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootधू (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), पुनरुक्ति; उपसर्ग: उद्
साshe
सा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम-रूप
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
धावतिruns
धावति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootधाव् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
स्मindeed/then (past narrative)
स्म:
काल/वृत्तिनिर्देशक (Tense marker)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formस्म-निपात (past-narrative particle), often with present to denote past/habitual
सुदूरतःfrom very far away
सुदूरतः:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeIndeclinable
Rootसुदूर (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb), ‘from very far’