Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 54
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तपसा संभृतात्मानः स्वेषु मन्वन्तरेषु वै / भविष्येषु भविष्यन्ति सर्वकार्यार्थसाधकाः
Transliteration
tapasā saṃbhṛtātmānaḥ sveṣu manvantareṣu vai / bhaviṣyeṣu bhaviṣyanti sarvakāryārthasādhakāḥ
Translation
Steeled in spirit by austerity, in their own Manvantaras, in times yet to come, they shall arise as accomplisher of every task and aim.
Word by Word
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
संभृतात्मानःwhose selves are well-controlled/collected
संभृतात्मानः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + भृ (धातु) + क्त (कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (संभृतः आत्मा येषाम्/संभृत-आत्मानः), भूतकृदन्त-विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्वेषुin their own
स्वेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; मन्वन्तरेषु इति विशेष्यस्य विशेषण
मन्वन्तरेषुin (their) manvantaras
मन्वन्तरेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
भविष्येषुin future (times)
भविष्येषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time-location)
TypeAdjective
Rootभविष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; (कालवाचक) ‘भविष्य’ = future (times)
भविष्यन्तिwill be
भविष्यन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
सर्वकार्यार्थसाधकाःaccomplishers of all tasks and aims
सर्वकार्यार्थसाधकाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व + कार्य + अर्थ + साधक (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (सर्वेषां कार्याणाम् अर्थानां च साधकाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन