Shloka 34
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
समतीतास्तु ये तेषामष्टौ षट् च तथापरे / पूर्वेषु सांप्रतश्चायं शास्ति वैवस्वतः प्रभुः
Transliteration
samatītāstu ye teṣāmaṣṭau ṣaṭ ca tathāpare / pūrveṣu sāṃprataścāyaṃ śāsti vaivasvataḥ prabhuḥ
Translation
Of them, those that have passed are eight, and likewise six others. In the former Manvantaras and in the present as well, the Lord Vaivasvata rules.
Word by Word
समतीताःelapsed/past
समतीताः:
कर्ता-विशेषण (of implied मन्वन्तराः)
TypeAdjective
Rootसम्+अति+इ (धातु) → समतीत (कृदन्त; भूतकृदन्त/क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (gone by/elapsed)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानार्थक/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
येwhich/that (those)
ये:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सर्वनाम
अष्टौeight
अष्टौ:
कर्ता/विधेय (Predicate number)
TypeNoun
Rootअष्टन् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक
षट्six
षट्:
कर्ता/विधेय (Predicate number)
TypeNoun
Rootषष् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction: and)
तथाlikewise
तथा:
प्रकार (Manner adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: likewise)
अपरेothers
अपरे:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पूर्वेषुamong the former (ones)
पूर्वेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
सांप्रतम्at present
सांप्रतम्:
कालाधिकरण (Temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: at present/now)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
अयम्this (one)
अयम्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
शास्तिrules/governs
शास्ति:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootशास् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैवस्वतःVaivasvata (son of Vivasvat)
वैवस्वतः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूपेण (epithet)
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन