Shloka 195
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
कल्पादावप्रतप्तानि जनमेवाश्रयन्ति वै / तिर्यग्योनीनि नरके यानि यानि गतान्यपि
Transliteration
kalpādāvaprataptāni janamevāśrayanti vai / tiryagyonīni narake yāni yāni gatānyapi
Translation
At the dawn of the kalpa, those not scorched by that heat truly take refuge again in birth; so too the various animal wombs, even those that had gone to hell.
Word by Word
कल्पादौat the beginning of the kalpa
कल्पादौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन
अप्रतप्तानिunburnt/unheated
अप्रतप्तानि:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-प्र-तप् (धातु) + क्त → अप्रतप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनञ्-उपसर्गयुक्त क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; ‘(सत्त्वानि)’ इत्यध्याहार्यं विशेषण
जनम्birth/people (state of birth)
जनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (restrictive particle: only/indeed)
आश्रयन्तिtake refuge in/enter
आश्रयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√श्रि (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष (3rd person); बहुवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/पादपूरण
तिर्यग्योनिनिanimal wombs/births
तिर्यग्योनिनि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतिर्यक्-योनि (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (तिर्यकां योनिः)
नरकेin hell
नरके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन
यानिwhich
यानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
यानिwhatever
यानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; पुनरुक्ति—वितर्क/वितानार्थ (whichever, whatever)
गतानिgone/entered
गतानि:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; ‘यानि’ इति विशेषण
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)