Shloka 142
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
ते वारिणा प्रदीप्ताश्च बहुसाहस्ररश्मयः / स्वं समावृत्य तिष्ठन्ति निर्दहन्तो वसुंधराम्
Transliteration
te vāriṇā pradīptāśca bahusāhasraraśmayaḥ / svaṃ samāvṛtya tiṣṭhanti nirdahanto vasuṃdharām
Translation
Kindled by the waters, they bear thousands upon thousands of rays; veiling all with their own radiance, they stand, scorching the Earth.
Word by Word
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वारिणाby water
वारिणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvāri (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
प्रदीप्ताःkindled / inflamed
प्रदीप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-दीप् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग; predicate participle qualifying ते
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
बहु-साहस्र-रश्मयःhaving many thousands of rays
बहु-साहस्र-रश्मयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbahu (प्रातिपदिक) + sāhasra (प्रातिपदिक) + raśmi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष; ‘rays (in) many thousands’
स्वम्their own (domain)
स्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; reflexive/possessive ‘own (sphere/self)’
समावृत्यhaving enveloped
समावृत्य:
Purvakala (पूर्वकाल/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-आ-वृत् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having covered/enveloped’
तिष्ठन्तिstand / remain
तिष्ठन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
निर्दहन्तःburning up
निर्दहन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनिर्- दह् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग; ‘burning up’ qualifying ते
वसुंधराम्the earth
वसुंधराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvasuṃdharā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन