Shloka 82
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
एते ये वै मया सृष्टा विरूपा नीललोहिताः / सहस्रं हि सहस्राणामात्मनो मम निःसृताः
Transliteration
ete ye vai mayā sṛṣṭā virūpā nīlalohitāḥ / sahasraṃ hi sahasrāṇāmātmano mama niḥsṛtāḥ
Translation
These are indeed the ones I created—misshapen, blue and red; from my own Self they issued forth, thousands upon thousands.
Word by Word
एतेthese
एते:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
येwho/which
ये:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक अव्यय (emphatic particle)
मयाby me
मया:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; सर्वनाम
सृष्टाःcreated
सृष्टाः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विरूपाःmisshapen/varied-formed
विरूपाः:
विधेय (Vidheyā/विधेय)
TypeAdjective
Rootवि-रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नील-लोहिताःblue and red
नील-लोहिताः:
विधेय (Vidheyā/विधेय)
TypeAdjective
Rootनील + लोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (नीलाश्च लोहिताश्च)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
विशेष्य/परिमाण (Viśeṣya/Parimāṇa)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक
हिfor/indeed
हि:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय
सहस्राणाम्of thousands
सहस्राणाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
आत्मनःfrom (my) self / of the self
आत्मनः:
अपादान/सम्बन्ध (Apādāna/Sambandha)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
निःसृताःissued forth/emerged
निःसृताः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि: + सृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपसर्ग-निः (niḥ+sṛ)