Shloka 76
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
ज्वलतो वर्षतश्चैव द्योतमानान्प्रधूपितान् / बुद्धान्बुद्धतमांश्चैव ब्रह्मस्वान् ब्रह्मदर्शिनः
Transliteration
jvalato varṣataścaiva dyotamānānpradhūpitān / buddhānbuddhatamāṃścaiva brahmasvān brahmadarśinaḥ
Translation
Some were aflame, some poured forth rain, some shone with splendor, and some were wreathed in incense-smoke; some were awakened, some supremely awakened—brahmanic in essence, seers of Brahman.
Word by Word
ज्वलतःblazing
ज्वलतः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) → ज्वलत् (कृदन्त, शतृ)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; वर्तमानकृदन्तः
वर्षतःraining
वर्षतः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवृष्/वर्ष् (धातु) → वर्षत् (कृदन्त, शतृ)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (raining/showering)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थकः
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थकः (emphatic particle)
द्योतमानान्shining
द्योतमानान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootद्योत् (धातु) → द्योतमान (कृदन्त, शानच्)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (shining)
प्रधूपितान्smoked/fumigated
प्रधूपितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र√धूप् (धातु) → प्रधूपित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; भूतकृदन्तः (fumigated/smoked)
बुद्धान्awakened/wise
बुद्धान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबुध् (धातु) → बुद्ध (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; भूतकृदन्तः (awakened/wise)
बुद्ध-तम-आन्most wise
बुद्ध-तम-आन्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबुद्ध (कृदन्त) + तम (तद्धित/प्रत्यय, superlative)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; विशेषणम्; तमप्-प्रत्ययान्तः (superlative: 'most wise')
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थकः
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थकः
ब्रह्म-स्वान्belonging to Brahman / Brahma-like
ब्रह्म-स्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + स्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्; समासः तत्पुरुषः (ब्रह्मस्वः = ब्रह्मणः स्वः/ब्रह्मसम्बद्धः); विशेषणम्
ब्रह्म-दर्शिनःseers of Brahman
ब्रह्म-दर्शिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + दर्शिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; समासः तत्पुरुषः (ब्रह्म पश्यन्ति); कर्तृवाचकः