Shloka 39
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
सर्प्पान्सृष्ट्वा ततः क्रोधात् क्रोधात्मानो विनिर्मिताः / वर्णेन कपिशेनोग्रास्ते भूताः पिशिताशनाः
Transliteration
sarppānsṛṣṭvā tataḥ krodhāt krodhātmāno vinirmitāḥ / varṇena kapiśenogrāste bhūtāḥ piśitāśanāḥ
Translation
After creating the serpents, then from wrath were fashioned fierce beings whose very nature was anger; they were bhūtas of tawny hue, devourers of flesh.
Word by Word
सर्पान्serpents
सर्पान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural
सृष्ट्वाhaving created
सृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having created’
ततःthen
ततः:
Kāla/Deśa-adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण — Indeclinable adverb (‘then/from that’)
क्रोधात्from anger
क्रोधात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन — Masculine, Ablative, Singular
क्रोधात्मानःwhose nature is anger / anger-souled
क्रोधात्मानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रोध-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (क्रोधः आत्मा यस्य/येषाम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural
विनिर्मिताःwere created
विनिर्मिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-निर्मा (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — PPP ‘made/created’
वर्णेनby color
वर्णेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Masculine, Instrumental, Singular
कपिशेनbrownish / tawny
कपिशेन:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootकपिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Masculine, Instrumental, Singular
उग्राःfierce
उग्राः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Pronoun, Nominative, Plural
भूताःbeings
भूताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural
पिशिताशनाःflesh-eaters
पिशिताशनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपिशित-अशन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पिशितं अश्नाति/अशनं यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural