Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 167
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
गांधर्वं शूद्रजातीनां परिचर्ये च तिष्ठताम् / स्थानान्येतानि वर्णानां योग्याचारवतां सताम्
Transliteration
gāṃdharvaṃ śūdrajātīnāṃ paricarye ca tiṣṭhatām / sthānānyetāni varṇānāṃ yogyācāravatāṃ satām
Translation
The station of śūdras who abide in service is Gāndharva; these are the abodes of the varṇas who are virtuous and of fitting conduct.
Word by Word
गान्धर्वम्Gāndharva (pertaining to Gandharvas)
गान्धर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगान्धर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc sg); विशेषणम्
शूद्र-जातीनाम्of the Śūdra groups
शूद्र-जातीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक) + जाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (Gen pl); षष्ठी-तत्पुरुषः (शूद्राणां जातयः)
परिचर्येin service; in attendance
परिचर्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपरिचर्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc sg)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तिष्ठताम्(who) remain; stand
तिष्ठताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + तिष्ठ (वर्तमान-आदेश)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन (3rd pl); परस्मैपद; ‘they stand/remain’
स्थानानिabodes; stations
स्थानानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (Nom/Acc pl)
एतानिthese
एतानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (Nom/Acc pl); विशेषणम्
वर्णानाम्of the social classes
वर्णानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (Gen pl)
योग्य-आचारवताम्of those with proper conduct
योग्य-आचारवताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootयोग्य (प्रातिपदिक) + आचारवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (Gen pl); कर्मधारयः (योग्यः आचारः येषाम्)
सताम्of the good (people)
सताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (Gen pl); ‘सज्जन’ इत्यर्थे