Shloka 156
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ये चान्ये ह्यबलास्तेषां संरक्षाकर्म्मणि स्थिताः / क्रीतानि नाशयंति स्म पृथिव्यां ते व्यवस्थिताः
Transliteration
ye cānye hyabalāsteṣāṃ saṃrakṣākarmmaṇi sthitāḥ / krītāni nāśayaṃti sma pṛthivyāṃ te vyavasthitāḥ
Translation
And the others, the weak, were set to the work of protection; established upon the earth, they destroyed the bondage that had been bought.
Word by Word
येthose who
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्
हिindeed
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/indeed)
अबला:weak
अबला::
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; विशेषणम् (अन्ये)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive) बहुवचनम्
संरक्षाकर्मणिin the duty of protection
संरक्षाकर्मणि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंरक्षा (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formसमासः: संरक्षायाः कर्म (protective work/duty); नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्
स्थिताःstationed/engaged
स्थिताः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त) → स्थित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
क्रीतानिpurchased goods
क्रीतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्री (धातु) + क्त (कृदन्त) → क्रीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; ‘purchased things’
नाशयन्तिthey destroy
नाशयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनश् (धातु) + णिच् (causative) → नाशय (धातु-आदेश)
Formलट्-लकार (Present) प्रथमपुरुषः (3rd) बहुवचनम्; परस्मैपदम्; णिजन्त (causative)
स्म(indeed/then)
स्म:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formस्म-निपातः (past/continuative particle)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्
व्यवस्थिताःwell-arranged/settled
व्यवस्थिताः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-अव-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त) → व्यवस्थित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त