Shloka 71
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / ब्रह्मा यथात्मकानां तु सर्वेषां ब्रह्मयोगिनाम्
Transliteration
nava brahmāṇa ityete purāṇe niścayaṃ gatāḥ / brahmā yathātmakānāṃ tu sarveṣāṃ brahmayoginām
Translation
These are known as the “nine Brahmās”—so the Purāṇa declares with certainty. For all brahma-yogins whose nature is the Self, they are as Brahmā himself (a primordial archetype).
Word by Word
नवnine
नव:
विशेषण (to ब्रह्माणः)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक/संख्या)
Formसंख्याविशेषण (numeral adjective; indeclinable-like usage)
ब्रह्माणःBrahmās/creators
ब्रह्माणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
एतेthese
एते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
पुराणेin the Purāṇa
पुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (locative)
निश्चयम्certainty/definiteness
निश्चयम्:
कर्म/क्रियाविशेषण (object/extent)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of respect/extent)
गताःhave attained/reached
गताः:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (past active participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; “having attained”
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas/according to
यथा:
सम्बन्ध (manner marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकार (adverb: as/according as)
आत्मकानाम्of those consisting of/characterized by (self-nature)
आत्मकानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootआत्मक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण (genitive plural)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अनन्तर (particle)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण
ब्रह्मयोगिनाम्of the Brahman-yogins
ब्रह्मयोगिनाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + योगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तत्पुरुष (brahmaṇi yoginaḥ = yogins of Brahman)