Shloka 60
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
विस्तराच्च यथा सर्वे कीर्त्यमानं निबोधत / चतुर्द्धा च स्थितस्सो ऽपि सर्वभूतेषु कृत्स्नशः
Transliteration
vistarācca yathā sarve kīrtyamānaṃ nibodhata / caturddhā ca sthitasso 'pi sarvabhūteṣu kṛtsnaśaḥ
Translation
Understand in fuller detail what is being proclaimed: He abides wholly within all beings, established everywhere in a fourfold manner.
Word by Word
विस्तरात्in detail; from elaboration
विस्तरात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
यथाas; how
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (as; in the manner that)
सर्वेall (of you/they)
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनामसदृश विशेषण/संज्ञा
कीर्त्यमानम्being described
कीर्त्यमानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकीर्त् (धातु) → कीर्त्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्त (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; ‘being described’
निबोधतunderstand; learn
निबोधत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+बुध् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
चतुर्धाfourfold
चतुर्धा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचतुर्धा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (in four ways)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
स्थितःabiding; situated
स्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past participle, active sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘standing/abiding’
सःhe/that
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (also/even)
सर्व-भूतेषुin all beings
सर्व-भूतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; कर्मधारयः ‘सर्वाणि भूतानि’
कृत्स्नशःentirely
कृत्स्नशः:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकृत्स्नशस् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार/परिमाणवाचक (entirely; wholly)