Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 40
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
ततः सोमस्य वचनाज्जगृहुस्ते प्रचेतसः / संत्दृत्य कोपं वृक्षेभ्यः पत्नीं धर्मेण मारिषाम्
Transliteration
tataḥ somasya vacanājjagṛhuste pracetasaḥ / saṃtdṛtya kopaṃ vṛkṣebhyaḥ patnīṃ dharmeṇa māriṣām
Translation
Then, at Soma’s word, the Pracetas restrained their wrath toward the trees and accepted Māriṣā as their wife in accordance with dharma.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Desha-kala (देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: then/thereupon)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
वचनात्from (the) command/word
वचनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थ (from/because of the word)
जगृहुःthey accepted/took
जगृहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
प्रचेतसःthe Pracetases
प्रचेतसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रचेतस् (प्रातिपदिक/नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; व्यक्तिनाम (the Pracetases)
संहृत्यhaving restrained/withdrawn
संहृत्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम् + हृ (धातु) → संहृत्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप (gerund/absolutive): having withdrawn/controlled
कोपम्anger
कोपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वृक्षेभ्यःfrom the trees
वृक्षेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; अपादान (from the trees)
पत्नीम्wife
पत्नीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
धर्मेणby dharma, lawfully
धर्मेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/रीति (by righteousness/according to law)
मारिषाम्Māriṣā
मारिषाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमारिषा (प्रातिपदिक/नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (आम्-प्रत्ययः; proper name in object position)