Shloka 82
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
ऋषय ऊचुः चाक्षुषः कस्य दायादः संभूतः सक्य वान्वये / तस्यान्ववाये ये ऽप्यन्येतान्नो ब्रूहि यथातथम्
Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ cākṣuṣaḥ kasya dāyādaḥ saṃbhūtaḥ sakya vānvaye / tasyānvavāye ye 'pyanyetānno brūhi yathātatham
Translation
The ṛṣis said: “Cākṣuṣa—whose heir was he, and in what lineage was he born? And those others also in his line of descent—tell us of them truly, just as they are.”
Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
चाक्षुषःCākṣuṣa
चाक्षुषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचाक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कस्यof whom/whose
कस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
दायादःheir/descendant
दायादः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदायाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सम्भूतःborn/arisen
सम्भूतः:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootसम्-भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उत्पन्नः’
सक्यःpossible/able (reading sakya/śakya)
सक्यः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootसक्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पाठान्तर/रूपान्तर सम्भव: शक्यः (possible)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (or)
अन्वयेin the lineage
अन्वये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअन्वय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अन्ववायेin the succession/line of descent
अन्ववाये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअन्ववाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘वंशक्रमे/परम्परायाम्’
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)
अन्येother
अन्ये:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ये’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तान्them
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
नःto us
नः:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन बहुवचनार्थे (genitive/dative enclitic ‘to us/for us’); here दत्त-सम्प्रदानार्थे
ब्रूहिtell (you)
ब्रूहि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारार्थ (as/how)
तथम्so/accordingly
तथम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारार्थ (so/accordingly); ‘यथा’ इत्यस्य प्रत्युत्तरम्