Shloka 8
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
पारावताश्च विद्वांसो द्वावेव तु गणौ स्मृतौ / तुषितायां समुत्पन्नाः क्रतोः पुत्राः स्वरोचिषः
Transliteration
pārāvatāśca vidvāṃso dvāveva tu gaṇau smṛtau / tuṣitāyāṃ samutpannāḥ kratoḥ putrāḥ svarociṣaḥ
Translation
Parāvatas and the wise—these alone are remembered as the two hosts. Born in Tuṣitā, they are the sons of Ṛṣi Kratu, known as Svarociṣa.
Word by Word
पारावताःthe Pārāvatas (a class/group)
पारावताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपारावत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
विद्वांसःthe learned ones
विद्वांसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
द्वौtwo
द्वौ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual); संख्याविशेषण (numeral adjective)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic/only)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पुनरुक्त्यर्थक अव्यय (but/indeed)
गणौtwo groups
गणौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)
स्मृतौare said/are remembered (as)
स्मृतौ:
Karma (कर्म/Predicative—‘called’)
TypeVerb
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विधेय (predicate)
तुषितायाम्in (the realm of) Tuṣitā
तुषितायाम्:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootतुषिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण (location)
समुत्पन्नाःborn/arisen
समुत्पन्नाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसमुत्पन्न (कृदन्त; √उत्√पद्/√पद् धातु)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे विशेषण
क्रतोःof Kratu
क्रतोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध (possession)
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
स्वरोचिषःthe Svarociṣas
स्वरोचिषः:
Karta (कर्ता/Subject—apposition)
TypeNoun
Rootस्वरोचिष् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; नाम (proper/group name)