Shloka 66
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
षष्ठे खल्वपि पर्याये देवा ये चाक्षुषेंऽतरे / आद्याः प्रसूता भाव्यश्च पृथुकाश्च दिवौकसः
Transliteration
ṣaṣṭhe khalvapi paryāye devā ye cākṣuṣeṃ'tare / ādyāḥ prasūtā bhāvyaśca pṛthukāśca divaukasaḥ
Translation
In the sixth succession, within the Cākṣuṣa Manvantara, the gods—Ādya, Prasūta, Bhāvya, and Pṛthuka—are known as the divaukasa, dwellers of heaven.
Word by Word
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्रमवाचक (in the sixth)
खलुindeed
खलु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/प्रसिद्ध्यर्थक (indeed)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also)
पर्यायेin the cycle/period
पर्याये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘क्रमे/turn, cycle’
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
येwho; which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
आक्षुषेin (the) Ākṣuṣa (Manvantara)
आक्षुषे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootआक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (मन्वन्तर-नाम: आक्षुष)
अन्तरेduring; within
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
आद्याःthe first; prime
आद्याः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रसूताःborn; produced
प्रसूताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Root√सू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘प्र-’ उपसर्ग; अर्थः ‘produced/born’
भाव्यःdestined to be; future
भाव्यः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभाव्य (प्रातिपदिक; कृदन्त from √भू)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (पाठानुसार ‘भाव्यश्च’ → भाव्याः च); तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थः ‘to be/ destined’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पृथुकाःPṛthukas (a class of gods)
पृथुकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपृथुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; देवगण-नाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
दिवौकसःheaven-dwellers; gods
दिवौकसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदिव-ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (दिवि ओकः/निवासः येषां ते)