Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 44
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
गणस्तु तेषां देवानामेकैकः पञ्चविंशकः / इन्द्रियाणां प्रतीयेत ऋषयः प्रतिजानते
Transliteration
gaṇastu teṣāṃ devānāmekaikaḥ pañcaviṃśakaḥ / indriyāṇāṃ pratīyeta ṛṣayaḥ pratijānate
Translation
Each host among those gods is, one by one, twenty-five in number. They are to be understood as the faculties of the senses (indriyas), so the ṛṣis affirm.
Word by Word
गणःa group
गणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed, however
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
तेषाम्of those
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
एक-एकःeach (one)
एक-एकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व (copulative, distributive sense ‘each one’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पञ्च-विंशकःconsisting of twenty-five
पञ्च-विंशकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + विंशक (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical): ‘पञ्चविंशतिः संख्या यस्य’/‘पञ्चविंशतिमान्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
इन्द्रियाणाम्of the senses
इन्द्रियाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
प्रतीयेतwould be understood/appear
प्रतीयेत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति + इ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रतिजानतेdeclare, affirm
प्रतिजानते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति + ज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद