Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 23
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
मनोः क्षत्रं विशश्चैव सप्तर्षिभ्यो द्विजा तयः / एतन्मन्वन्तरं प्रोक्तं समासाच्च न विस्तरात्
Transliteration
manoḥ kṣatraṃ viśaścaiva saptarṣibhyo dvijā tayaḥ / etanmanvantaraṃ proktaṃ samāsācca na vistarāt
Translation
From Manu arose the Kṣatriyas and the Vaiśyas, and from the Seven Ṛṣis the twice-born (Dvijas). This Manvantara has been declared in brief, not in full detail.
Word by Word
मनोःof Manu
मनोः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; Genitive singular
क्षत्रम्the Kshatriya class
क्षत्रम्:
कर्म (कर्म/Accusative object; implied ‘(प्रोक्तम्)’)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; Nominative/Accusative singular
विशःthe Vaiśyas
विशः:
कर्म (कर्म/Object; implied ‘(प्रोक्तम्)’)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
सप्तर्षिभ्यःfrom the seven sages
सप्तर्षिभ्यः:
अपादान (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootसप्त + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; Ablative plural
द्विजाःthe twice-born (Brahmins etc.)
द्विजाः:
कर्म (कर्म/Object; implied ‘(प्रोक्तम्)’)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
तयःthose (women/offspring named ‘Tayāḥ’/‘Tayaḥ’)
तयः:
कर्म (कर्म/Object; implied ‘(प्रोक्तम्)’)
TypeNoun
Rootतय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
एतत्this
एतत्:
कर्म (कर्म/Object of ‘प्रोक्तम्’)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; Nominative/Accusative singular (demonstrative pronoun)
मन्वन्तरम्Manvantara (period of a Manu)
मन्वन्तरम्:
कर्म (कर्म/Object of ‘प्रोक्तम्’)
TypeNoun
Rootमनु + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; Nominative/Accusative singular
प्रोक्तम्has been stated
प्रोक्तम्:
क्रिया (क्रिया/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; PPP used predicatively ‘has been said’
समासात्briefly/in summary
समासात्:
अपादान (source/standard: ‘in brief’)
TypeNoun
Rootसमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; Ablative singular
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नnot
न:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
विस्तरात्in detail/at length
विस्तरात्:
अपादान (standard: ‘not in detail’)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; Ablative singular