Shloka 195
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
सूत उवाच तत उत्सारयामास शिलाजालनि सर्वशः / धनुष्कोट्या तथा वैन्यस्तेन शैला विवर्द्धिताः
Transliteration
sūta uvāca tata utsārayāmāsa śilājālani sarvaśaḥ / dhanuṣkoṭyā tathā vainyastena śailā vivarddhitāḥ
Translation
Sūta said: then Vainya drove away the masses of rocks on every side; and with the tip of his bow he raised the mountains higher.
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kāla/Anantara (काल/अनन्तर)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
उत्सारयामासdrove out/removed
उत्सारयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-√सृ (धातु) + णिच् (causative) → √उत्सारय्
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; (आमास-प्रयोगः: परिपूर्णक्रिया)
शिलाजालानिmasses of rocks
शिलाजालानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिला + जाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः: शिलानां जालानि (masses/nets of rocks)
सर्वशःcompletely
सर्वशः:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb: in every way/entirely)
धनुष्कोट्याwith the bow-tip
धनुष्कोट्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootधनुस् + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः: धनुषः कोट्या (with the tip of the bow)
तथाthus/also
तथा:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/प्रकार (thus/also)
वैन्यःVainya (Pṛthu)
वैन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby that/thereby
तेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
शैलाःmountains
शैलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विवर्धिताःwere increased/enlarged
विवर्धिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√वृध् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन