Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 191
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
सा त्वं वचनमास्थाय मम धर्मभृतां वरे / संजीवय प्रजा नित्यं शक्ता ह्यसि न संशयः
Transliteration
sā tvaṃ vacanamāsthāya mama dharmabhṛtāṃ vare / saṃjīvaya prajā nityaṃ śaktā hyasi na saṃśayaḥ
Translation
Therefore, O best among the upholders of Dharma, abide by my word and revive these subjects constantly; for you are indeed capable, there is no doubt.
Word by Word
साshe/that (you)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
वचनम्word/command
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; आस्थाय इत्यस्य कर्म
आस्थायhaving accepted
आस्थाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having accepted/undertaken’
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/genitive), एकवचन
धर्म-भृताम्of the upholders of dharma
धर्म-भृताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + भृत् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: धर्मं बिभ्रति इति धर्मभृतः; पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), बहुवचन; वरे इत्यस्य सम्बन्धः (among the upholders of dharma)
वरेO best (one)
वरे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
संजीवयrevive/restore to life
संजीवय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-जीव् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद; causative sense ‘make live’ (संजीवय = जीवय)
प्रजाःthe subjects
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd), बहुवचन; संजीवय इत्यस्य कर्म
नित्यम्always
नित्यम्:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)
शक्ताable
शक्ता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशक्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; त्वम् इत्यस्य विशेषणम्
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ निपात (indeed/for)
असिyou are
असि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद
नno/not
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; न संशयः—नास्ति इत्यर्थे (elliptic)