Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 97
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
ऋषन्ति रञ्जनाद्यस्मात्प्रजा राजर्षयस्ततः / ब्रह्मलोकप्रतिष्ठास्तु समृता ब्रह्मर्षयो ऽमलाः
Transliteration
ṛṣanti rañjanādyasmātprajā rājarṣayastataḥ / brahmalokapratiṣṭhāstu samṛtā brahmarṣayo 'malāḥ
Translation
Those who guide and gladden the people, living with a seer’s spirit, are called rājarṣis. Those established in Brahmaloka are remembered as the stainless brahmarṣis.
Word by Word
ऋषन्तिthey please/praise
ऋषन्ति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootऋष् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
रञ्जनात्from pleasing/delighting
रञ्जनात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootरञ्जन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
यस्मात्because/from which
यस्मात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग; पञ्चमी-अर्थे (ablatival relative)
प्रजाःthe subjects/people
प्रजाः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
राजर्षयःroyal sages
राजर्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन्+ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
ततःtherefore
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (adverb: 'therefore/then')
ब्रह्मलोकप्रतिष्ठाःestablished in Brahmaloka
ब्रह्मलोकप्रतिष्ठाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootब्रह्मलोक+प्रतिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थे (ब्रह्मलोके प्रतिष्ठिताः)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
समृताःare remembered/called
समृताः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ब्रह्मर्षयःBrahma-sages (brahmarṣis)
ब्रह्मर्षयः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Predicate noun)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्+ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः/ब्रह्मविदः ऋषयः)
अमलाःpure
अमलाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअमल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण