Shloka 22
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
ऋषिपुत्राः प्रवक्तरः कल्पानां ब्राह्मणस्य तु / ईश्वराणामृषीणां च ऋषिकाणां सहात्मजैः
Transliteration
ṛṣiputrāḥ pravaktaraḥ kalpānāṃ brāhmaṇasya tu / īśvarāṇāmṛṣīṇāṃ ca ṛṣikāṇāṃ sahātmajaiḥ
Translation
The sons of the seers are expounders of the kalpas and of the Brāhmaṇa portion; and also of the Īśvara-like ṛṣis and ṛṣikās, together with their offspring.
Word by Word
ऋषि-पुत्राःsons of sages
ऋषि-पुत्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुषः (ऋषेः पुत्राः)
प्रवक्तरःexpounders/teachers
प्रवक्तरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रवक्तृ (प्रातिपदिक; प्र+वच् धातु से)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कल्पानाम्of the kalpas
कल्पानाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessive)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
ब्राह्मणस्यof the Brāhmaṇa (text)
ब्राह्मणस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (ग्रन्थ-नाम), षष्ठी (6th), एकवचन; ‘ब्राह्मण’ as Brāhmaṇa-text
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-निपात (particle: but/indeed)
ईश्वराणाम्of the Īśvaras
ईश्वराणाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
ऋषीणाम्of the sages
ऋषीणाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
ऋषिकाणाम्of the ṛṣikas
ऋषिकाणाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootऋषिका (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
सहwith
सह:
Sahartha (सहार्थ/Association marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्यय (preposition-like indeclinable: with)
आत्मजैःwith (their) sons
आत्मजैः:
Sahartha (सहार्थ/Association; instr. with सह)
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक: आत्मन् + ज)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुषः (आत्मनः जायन्ते = one’s own sons)