Shloka 89
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
यस्माद-षन्ति ते धीरा महान्तं सर्वतो गुणैः / तस्मान्महर्षयः प्रोक्ता बुद्धेः परम दर्शिना
Transliteration
yasmāda-ṣanti te dhīrā mahāntaṃ sarvato guṇaiḥ / tasmānmaharṣayaḥ proktā buddheḥ parama darśinā
Translation
Because those steadfast ones make the Great One shine forth and praise him on every side through his virtues, the seer of the highest through buddhi declared them to be Mahārṣis.
Word by Word
यस्मात्because
यस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (हेतु/अपादान), एकवचन
ऋषन्तिthey see/strive/attain (as seers)
ऋषन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootऋष् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
धीराःthe wise
धीराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधीरा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
महान्तम्the great (one)
महान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषणम्
सर्वतःfrom all sides/in every way
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb)
गुणैःby (their) qualities
गुणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (हेतु/अपादान), एकवचन
महर्षयःgreat sages
महर्षयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (विधेय/कर्ता), बहुवचन; महा + ऋषि (great sage)
प्रोक्ताःare called
प्रोक्ताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उच् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are said/called’
बुद्धेःof intellect
बुद्धेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
परमsupreme/supremely
परम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as adverb: supremely)
दर्शिनाby the seer
दर्शिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदर्शिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/कर्तृकरण), एकवचन; ‘seer’