Shloka 38
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
मनुः सप्तर्षयश्चैव लोकसंतानकारमात् / धर्मार्थं ये च तिष्ठन्ति ताञ्छिष्टान्वै प्रचक्षते
Transliteration
manuḥ saptarṣayaścaiva lokasaṃtānakāramāt / dharmārthaṃ ye ca tiṣṭhanti tāñchiṣṭānvai pracakṣate
Translation
Manu and the Saptarṣis—so that the world’s lineage may continue—those who stand for Dharma are indeed called śiṣṭa.
Word by Word
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सप्तर्षयःthe seven sages
सप्तर्षयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु-समासः (सप्त ऋषयः)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed; certainly
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
लोकसंतानकारणात्from/because of being the cause of the world’s continuity
लोकसंतानकारणात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootलोक + सन्तान + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकसन्तानस्य कारणम्) + पञ्चमी (from/because of)
धर्मार्थम्for the sake of dharma
धर्मार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootधर्म + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुषार्थे अव्ययीभाववत् प्रयोगः (धर्मस्य अर्थाय = for the sake of dharma)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तिष्ठन्तिremain; stand
तिष्ठन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शिष्टान्(as) śiṣṭas; the learned/virtuous
शिष्टान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म-समनाधिकरण (object complement)
वैindeed
वै:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/खलु-अर्थे (particle of assertion)
प्रचक्षतेthey call; they designate
प्रचक्षते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद