Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 62
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
कीटमूषकसर्पाश्च धर्षयिष्यन्ति मानवान् / अभीक्ष्णं क्षेममारोग्यं सामर्थ्यं दुर्लभं तथा
Transliteration
kīṭamūṣakasarpāśca dharṣayiṣyanti mānavān / abhīkṣṇaṃ kṣemamārogyaṃ sāmarthyaṃ durlabhaṃ tathā
Translation
Insects, rats, and serpents will harass mankind; and again and again, safety, health, and strength will be hard to obtain.
Word by Word
कीटमूषकसर्पाःinsects, rats, and snakes
कीटमूषकसर्पाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकीट-मूषक-सर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (कीटाः च मूषकाः च सर्पाः च)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय/ conjunction
धर्षयिष्यन्तिwill harass/assault
धर्षयिष्यन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootधृष् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
मानवान्humans
मानवान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अभीक्ष्णम्continually, repeatedly
अभीक्ष्णम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअभीक्ष्णम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण/adverb; frequency
क्षेमम्security, welfare
क्षेमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (सूची/समुच्चयार्थे)
आरोग्यम्health
आरोग्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआरोग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (सूची/समुच्चयार्थे)
सामर्थ्यम्strength, capability
सामर्थ्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसामर्थ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (सूची/समुच्चयार्थे)
दुर्लभम्hard to obtain
दुर्लभम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर्-लभ (प्रातिपदिक; दुर् + लभ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (क्षेम-आरोग्य-सामर्थ्यादीनाम्)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण/adverb