Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 60
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
शूद्रा धर्मं चरिष्यति युगान्ते समुपस्थिते / सस्यचोरा भविष्यन्ति तथा चैलापहारिणः
Transliteration
śūdrā dharmaṃ cariṣyati yugānte samupasthite / sasyacorā bhaviṣyanti tathā cailāpahāriṇaḥ
Translation
When the yuga’s end draws near, even the Śūdra will practice dharma; yet there will be thieves of grain and robbers who snatch away garments.
Word by Word
शूद्राःŚūdras
शूद्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
चरिष्यतिwill practice
चरिष्यति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
युगान्तेat the end of the age
युगान्ते:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootयुग-अन्त (प्रातिपदिक; युग + अन्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (time)
समुपस्थितेwhen (the end) has come/arrived
समुपस्थिते:
Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute)
TypeAdjective
Rootसम्-उप-स्था (धातु) + उपस्थित (कृदन्त/क्त)
Formसप्तमी, एकवचन; पुं/नपुंसकलिङ्ग; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक; ‘when (it) has arrived’—सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute)
सस्यचोराःgrain-thieves
सस्यचोराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसस्य-चोर (प्रातिपदिक; सस्य + चोर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भविष्यन्तिwill be/become
भविष्यन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण/adverb
चैलापहारिणःcloth-stealers
चैलापहारिणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचैल-अपहारिन् (प्रातिपदिक; चैल + अपहारिन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘अपहरति’ इति -इन् प्रत्ययान्त नाम