Shloka 66
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
तस्मात्सोमस्य भवति पञ्चदश्याप्रपां क्षयः / इत्येते पितरो देवाः सोमपाः सोमवर्द्धनाः
Transliteration
tasmātsomasya bhavati pañcadaśyāprapāṃ kṣayaḥ / ityete pitaro devāḥ somapāḥ somavarddhanāḥ
Translation
Therefore, on the fifteenth tithi Soma comes to diminution. Such are these Pitṛs, divine in nature—drinkers of Soma and increasers of Soma.
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
सम्बन्ध/हेतु
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययार्थे प्रयुक्तं; हेत्वर्थक (therefore)
सोमस्यof the Moon
सोमस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
भवतिoccurs/is
भवति:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
पञ्चदश्याम्on the fifteenth (tithi)
पञ्चदश्याम्:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootपञ्चदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
प्रपाम्increase/growth (lit. expansion)
प्रपाम्:
कर्म (कर्मकारक)
TypeNoun
Rootप्रपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
क्षयःcessation/waning
क्षयः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/उद्धरण
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative)
एतेthese
एते:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
पितरःthe Pitṛs (ancestors)
पितरः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
देवाःgods/divine beings
देवाः:
सम्बन्ध (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; पितरः इत्यस्य अप्पोजिशन्
सोम-पाःdrinkers of Soma
सोम-पाः:
विशेषण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसोम + पा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—उपपद-तत्पुरुषः (सोमं पिबन्ति)
सोम-वर्द्धनाःincreasers of Soma
सोम-वर्द्धनाः:
विशेषण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसोम + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमस्य वर्द्धनाः)