Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 38
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
सायाह्ने ऽह्यनुमत्यादौ कालो द्विलव उच्यते / लवौ द्वावेव राकायां कालो ज्ञेयो ऽपराह्णकः
Transliteration
sāyāhne 'hyanumatyādau kālo dvilava ucyate / lavau dvāveva rākāyāṃ kālo jñeyo 'parāhṇakaḥ
Translation
At evening, at the beginning of Anumatī and the like, the time is said to be two lava. And on Rākā (the full moon), those two lava are to be known as the aparāhṇa time.
Word by Word
सायाह्नेin the evening
सायाह्ने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootसायाह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सायं+अह्न (तत्पुरुष) = in the evening-time
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis/indeed
अनुमति-आदौat (the tithi) Anumati etc.
अनुमति-आदौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootअनुमति (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (अनुमति), सप्तमी (7th), एकवचन; अनुमति+आदि (तत्पुरुष) = at (the tithi) Anumati etc. (beginning with Anumati)
कालःtime-period
कालः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
द्विलवःof two lavas
द्विलवः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier of कालः)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + लव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (numeral compound) = consisting of two lavas
उच्यतेis said/called
उच्यते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
लवौtwo lavas
लवौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
द्वौtwo
द्वौ:
विशेषण (Qualifier of लवौ)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; संख्याविशेषण
एवonly/indeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; restriction/emphasis
राकायाम्on the full-moon (night/tithi)
राकायाम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootराका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘राका’ = full-moon night/tithi
कालःtime-period
कालः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ज्ञेयःshould be known
ज्ञेयः:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + य (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be known’
अपराह्णकः(called) aparāhṇaka
अपराह्णकः:
समानााधिकरण (Apposition to कालः)
TypeNoun
Rootअपराह्णक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; name/term of a time-division