Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 27
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
पीत्वार्द्धमासं गच्छन्ति चतुर्दश्यां सुधामृतम् / इत्येवं पीयमानैस्तु देवैः सर्वैर्निशाकरः
Transliteration
pītvārddhamāsaṃ gacchanti caturdaśyāṃ sudhāmṛtam / ityevaṃ pīyamānaistu devaiḥ sarvairniśākaraḥ
Translation
Having drunk the sudhā-amṛta on the fourteenth day (caturdaśī), they pass on through half the month; thus, as all the Devas drink, Niśākara—the Moon—wanes.
Word by Word
पीत्वाhaving drunk
पीत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) = ‘having drunk’
अर्धमासम्half a month
अर्धमासम्:
Karma (कर्म/extent)
TypeNoun
Rootअर्ध + मास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (half-month)
गच्छन्तिgo
गच्छन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
चतुर्दश्याम्on the fourteenth (tithi)
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण (on the fourteenth lunar day)
सुधामृतम्nectar-ambrosia
सुधामृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुधा + अमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एवम्in this way
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय
पीयमानैःby (those) being drunk / while being drunk
पीयमानैः:
Karana (करण/Agent-instrument in passive construction)
TypeVerb
Rootपा (धातु) + यमान (शानच्/मान)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक/विरोधार्थक अव्यय
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सर्वैःby all
सर्वैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (agreeing with देवैः)
निशाकरःthe moon
निशाकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिशा + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (maker of night = moon)