Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 38
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
बुद्धौ ज्ञानं च देवेश प्रकृतेर्बीजमेव च
Transliteration
buddhau jñānaṃ ca deveśa prakṛterbījameva ca
Translation
O Lord of the gods, within buddhi abides knowledge, and that indeed is the very seed of Prakṛti.
Word by Word
बुद्धौin the intellect
बुद्धौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; Nominative/Accusative singular
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय; conjunction ‘and’
देवेशO Lord of the gods
देवेश:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootदेव-ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘देवानाम् ईशः’
प्रकृतेःof Prakṛti (nature)
प्रकृतेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; Genitive singular
बीजम्seed
बीजम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; Nominative/Accusative singular
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय; particle ‘indeed/only’
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय; conjunction ‘and’