Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 66
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
तेनासौ सर्वते व्योम्नि भास्वता तु दिवाकरः / अथैतानि तु सूर्यस्य प्रत्यङ्गानि रथस्य ह
Transliteration
tenāsau sarvate vyomni bhāsvatā tu divākaraḥ / athaitāni tu sūryasya pratyaṅgāni rathasya ha
Translation
By that chariot the radiant Divākara moves throughout the sky. Now are declared the limbs and parts of Sūrya’s chariot.
Word by Word
तेनby that/with it
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
असौthat one (Sun)
असौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (demonstrative)
सर्वतेmoves/travels
सर्वते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसृ (धातु) + लट् (तिङन्त)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; √सृ = to move/go
व्योम्निin the sky
व्योम्नि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
भास्वताwith the shining (chariot)/by the radiant (one)
भास्वता:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootभास्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (instrumental of accompaniment/means)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
दिवाकरःthe Sun (day-maker)
दिवाकरः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootदिवा + कर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दिवायाः करः/दिवां करोति), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen/now
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequencing particle)
एतानिthese
एतानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
प्रत्यङ्गानिsubsidiary parts/limbs
प्रत्यङ्गानि:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootप्रति + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (प्रति-अङ्ग = subsidiary limb), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
रथस्यof the chariot
रथस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle), अव्यय