Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 61

Āditya-vyūha-kīrtana

Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions

Devanagari script

संस्थितेनैकचक्रेण पञ्चारेण त्रिनाभिना / हिरण्मयेन भगवांस्तथैव हरिदर्वणा

Transliteration

saṃsthitenaikacakreṇa pañcāreṇa trinābhinā / hiraṇmayena bhagavāṃstathaiva haridarvaṇā

Translation

The Blessed Sun abides upon a single wheel with five spokes and three hubs, golden in splendor and tinged with a greenish radiance.

Word by Word

• संस्थितेन: fixed/established
• संस्थितेन: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular; qualifies चक्रेण/रथेन implied

• एकचक्रेण: with a single wheel
• एकचक्रेण: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: एक + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (एकं चक्रं यस्य/एकचक्रम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular

• पञ्चारेण: having five spokes
• पञ्चारेण: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च + आर (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (पञ्च आराः यस्य); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular; qualifies चक्रेण

• त्रिनाभिना: having three hubs/navels
• त्रिनाभिना: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + नाभि (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रयो नाभयः यस्य); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular; qualifies चक्रेण

• हिरण्मयेन: golden
• हिरण्मयेन: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular

• भगवान्: the Blessed Lord (Sun)
• भगवान्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• तथा: thus/likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• एव: indeed
• एव: सम्बन्धसूचक (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• हरिदर्वणा: with the greenish/bay horses (Arvaṇs)
• हरिदर्वणा: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: हरित् + अर्वण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (हरितोऽर्वणः/हरिदर्वणः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular