Shloka 21
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
शीतोष्णवीर्यौं द्वावेतौ युक्त्या धारयतो जगत् / सोमाधारा नदी गङ्गा पवित्रा विमलोदका
Transliteration
śītoṣṇavīryauṃ dvāvetau yuktyā dhārayato jagat / somādhārā nadī gaṅgā pavitrā vimalodakā
Translation
Two powers—coolness and heat—uphold the world in fitting balance; the river Gaṅgā, founded upon Soma, is holy, with waters pure and clear.
Word by Word
शीतोष्णवीर्यौthe two potencies: cold and heat
शीतोष्णवीर्यौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशीत + उष्ण + वीर्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Dual (द्विवचन); द्वन्द्व: शीतं च उष्णं च (वीर्ये)
द्वौtwo
द्वौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Dual (द्विवचन); numeral adjective to 'एतौ'
एतौthese two
एतौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Dual (द्विवचन)
युक्त्याby proper method/fitness
युक्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुक्ति (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3/तृतीया), Singular (एकवचन)
धारयतःthey sustain
धारयतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√धृ (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Dual (द्विवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2/द्वितीया), Singular (एकवचन)
सोमाधाराhaving Soma as support
सोमाधारा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसोम + आधार (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); adjective to 'नदी/गङ्गा'
नदीriver
नदी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन)
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); apposition to 'नदी'
पवित्राpurifying
पवित्रा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन)
विमलोदकाhaving pure water
विमलोदका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमल + उदक (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); बहुव्रीहि: विमलम् उदकं यस्याः सा