Shloka 77
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
अश्विनी कृत्तिका याम्यं नागवीथ्युदयास्त्रयः / काष्ठयोरन्तरं यच्च तद्वक्ष्येयजनैः पुनः
Transliteration
aśvinī kṛttikā yāmyaṃ nāgavīthyudayāstrayaḥ / kāṣṭhayorantaraṃ yacca tadvakṣyeyajanaiḥ punaḥ
Translation
Aśvinī, Kṛttikā, and Yāmya—these are the three risings of Nāgavīthī; and the interval between the two kāṣṭhas I shall again declare by the measure of yajanas.
Word by Word
अश्विनीAśvinī (nakṣatra)
अश्विनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्विनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नक्षत्रनाम
कृत्तिकाKṛttikā (nakṣatra)
कृत्तिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नक्षत्रनाम
याम्यम्southern
याम्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयाम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (southern)
नागवीथि-उदयाःrising-points of Nāgavīthī
नागवीथि-उदयाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनागवीथि (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (nāgavīthyāḥ udayāḥ)
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; संख्यावाचक
काष्ठयोःof the two kāṣṭhās
काष्ठयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी (6th/षष्ठी or 7th/सप्तमी), द्विवचन
अन्तरम्interval/distance
अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
वक्ष्येI will state
वक्ष्ये:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st person/उत्तम), एकवचन; परस्मैपद
यजनैःby sacrifices / by ritualists (yajanas)
यजनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
पुनःagain/further
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/कालवाचक (adverb: again/further)