Shloka 73
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
श्रवणे चोत्तरषाढे चित्रभानुर्यदा भवेत् / शाकद्वीपस्य षष्ठस्य उत्तरातो दिशश्चरन्
Transliteration
śravaṇe cottaraṣāḍhe citrabhānuryadā bhavet / śākadvīpasya ṣaṣṭhasya uttarāto diśaścaran
Translation
When Citrabhānu (the Sun) is in Śravaṇa and Uttarāṣāḍhā, he moves along the northern quarter of the sixth region of Śākadvīpa.
Word by Word
श्रवणेin (the nakshatra) Śravaṇa
श्रवणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootश्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण/locative), एकवचन; नक्षत्रनाम
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
उत्तरषाढेin Uttarāṣāḍhā
उत्तरषाढे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootउत्तराषाढा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; नक्षत्रनाम
चित्रभानुःthe Sun (bright-rayed)
चित्रभानुः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootचित्रभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयसमास (चित्रः भानुः)
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
भवेत्should be/occurs
भवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (potential/optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शाकद्वीपस्यof Śākadvīpa
शाकद्वीपस्य:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha)
TypeNoun
Rootशाकद्वीप (प्रातिपदिक; शाक+द्वीप)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमास
षष्ठस्यof the sixth
षष्ठस्य:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक; ordinal)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण
उत्तरातःnorthwards/from the north
उत्तरातः:
देशाधिकरण (Deśa-adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootउत्तरातः (अव्यय; उत्तर)
Formदिक्/स्थानवाचक-अव्यय (from the north/northwards)
दिशःdirections
दिशः:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
चरन्moving, traversing
चरन्:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootचर् (धातु)
Formकृदन्त—शतृ; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (चित्रभानुः)