Shloka 149
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
तदा दानानि देयानि पितृभ्यो विषुवेषु च / ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण मुखमेतत्तु दैवतम्
Transliteration
tadā dānāni deyāni pitṛbhyo viṣuveṣu ca / brāhmaṇebhyo viśeṣeṇa mukhametattu daivatam
Translation
Then, on the Viṣuvas, gifts should be given to the Pitṛs, and especially to the brāhmaṇas; for they are said to be the very mouth of the Divine.
Word by Word
तदाthen
तदा:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
दानानिgifts/charities
दानानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग
देयानिto be given
देयानि:
Kriya-viśeṣaṇa (विधेय)
TypeAdjective
Rootदेय (कृदन्त; √दा ‘to give’)
Formकर्तव्यतार्थक (gerundive), प्रथमा, बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग; विधेय-विशेषण to दानानि
पितृभ्यःto the ancestors
पितृभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), बहुवचन, पुल्लिङ्ग
विषुवेषुat the equinoxes
विषुवेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविषुव (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन, नपुंसकलिङ्ग
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ब्राह्मणेभ्यःto Brahmins
ब्राह्मणेभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (Dative), बहुवचन, पुल्लिङ्ग
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभाव (instrumental used adverbially): प्रकारवाचक-अव्यय (adverbial ‘especially’)
मुखम्the mouth/face
मुखम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
एतत्this
एतत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; निर्देशक-विशेषण to मुखम्
तुindeed/but
तु:
Sambandha-sūcaka (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
दैवतम्the deity/divine (object)
दैवतम्:
Pradhāna-vidheya (विधेय)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; समासार्थे विधेय (predicate nominative)