Previous Verse
Next Verse

Shloka 119

अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures

प्रातस्ततः स्मृतः कालो भागश्चाह्नः स पञ्चमः / तस्मात्प्रातस्तनात्कालात्र्रिमुहूर्त्तस्तु संगवः

prātastataḥ smṛtaḥ kālo bhāgaścāhnaḥ sa pañcamaḥ / tasmātprātastanātkālātrrimuhūrttastu saṃgavaḥ

Thereafter is the time called prātaḥkāla, the fifth portion of the day. And from that morning time, the span of three muhūrtas is called saṃgava.

prātaḥin the morning
prātaḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootprātaḥ (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (temporal adverb: in the morning)
tataḥthereafter/from that
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, तस्मात्/ततः (from that/thereafter)
smṛtaḥis called/considered
smṛtaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Root√smṛ (धातु) + kta (कृत्)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
kālaḥtime/period
kālaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
bhāgaḥa portion
bhāgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
ahnaḥof the day
ahnaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootahan (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), षष्ठी विभक्ति (6th/genitive), एकवचन (singular)
saḥthat (it)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
pañcamaḥfifth
pañcamaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootpañcama (प्रातिपदिक)
Formक्रमवाचक (ordinal), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
tasmātfrom that
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Roottasmāt (अव्यय)
Formअव्यय, अपादानार्थक (ablative adverb: from that)
prātaḥ-tanātfrom the morning period
prātaḥ-tanāt:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootprātaḥ (अव्यय) + tana (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास: 'प्रातस्तनात्' = from the morning-time; अव्यय, अपादानार्थक (ablative sense)
kālātfrom the time
kālāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (5th/ablative), एकवचन (singular)
tri-muhūrtaḥa three-muhūrta period
tri-muhūrtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottri (संख्या) + muhūrta (प्रातिपदिक)
Formद्विगुसमास (numerical compound): 'त्रयो मुहूर्ताः' as a unit; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
tuindeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अन्वय/विरोध
saṃgavaḥthe forenoon (saṃgava)
saṃgavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃgava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)