Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 85
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
वृष्ट्यर्थं जलदास्तत्र प्रभंवति च यान्ति च / तस्यापरेण सुमहाञ्जलधारो महागिरिः
Transliteration
vṛṣṭyarthaṃ jaladāstatra prabhaṃvati ca yānti ca / tasyāpareṇa sumahāñjaladhāro mahāgiriḥ
Translation
For the sake of rain, the clouds arise there and also pass away. To its west stands a very great mountain, rich with mighty streams of water.
Word by Word
वृष्टि-अर्थम्for (the purpose of) rain
वृष्टि-अर्थम्:
प्रयोजन (Prayojana/purpose)
TypeIndeclinable
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अर्थे (purpose) = ‘for the sake of rain’
जलदाःclouds
जलदाः:
कर्ता (Karta/subject)
TypeNoun
Rootजलद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन (Plural)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
प्रभवतिarises/comes forth
प्रभवति:
क्रिया (Kriyā/predicate)
TypeVerb
Rootप्र√भू (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन (Singular); परस्मैपद
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
यान्तिgo
यान्ति:
क्रिया (Kriyā/predicate)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष (3rd person); बहुवचन (Plural); परस्मैपद
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
तस्यof it/of that
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन (Singular)
अपरेणbeyond/on the other side
अपरेण:
अधिकरण (Adhikaraṇa/location; ‘beyond’)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन (Singular); ‘on the farther/other side (of)’
सु-महान्very great
सु-महान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन (Singular)
जल-धारःwater-stream (one with streams of water)
जल-धारः:
कर्ता (Karta/subject)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + धार (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa: ‘stream of water’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
महागिरिःgreat mountain
महागिरिः:
कर्ता (Karta/apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘great mountain’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन