Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 71
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
वर्षाणि तत्र वक्ष्यामि नामतस्तान्निबोधत / क्रैञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः
Transliteration
varṣāṇi tatra vakṣyāmi nāmatastānnibodhata / kraiñcasya kuśalo deśo vāmanasya manonugaḥ
Translation
Now I shall declare the varṣas there by name—heed them well: ‘Kuśala’, the land of Krañca, and ‘Manonuga’, belonging to Vāmana.
Word by Word
वर्षाणिthe regions (varṣas)
वर्षाणि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
वक्ष्यामिI shall describe
वक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
नामतःby name
नामतः:
Prakāra (प्रकार/Mode)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय; नामन्-तस्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (adverb) ‘by name’
तान्those
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम
निबोधतunderstand; take note
निबोधत:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√बुध् (धातु) उपसर्ग-नि
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
क्रैञ्चस्यof Krañca
क्रैञ्चस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootक्रैञ्च (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
कुशलःauspicious; prosperous
कुशलः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
देशःregion; land
देशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वामनस्यof Vāmana
वामनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवामन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
मनः-अनुगःfollowing the mind; agreeable
मनः-अनुगः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमनस् (प्रातिपदिक) + अनुग (प्रातिपदिक/कृदन्त; √गम् (धातु) उपसर्ग-अनु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘मनसः अनुगः’