Shloka 34
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
प्लक्षद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणेन समावृतः / तत्रापि पर्वताः सप्त विज्ञेया रत्नयोनयः
Transliteration
plakṣadvīpasya vistārāddviguṇena samāvṛtaḥ / tatrāpi parvatāḥ sapta vijñeyā ratnayonayaḥ
Translation
Its expanse is twice the breadth of Plakṣadvīpa. There too are seven mountains, to be known as the wombs and sources of precious gems.
Word by Word
प्लक्षद्वीपस्यof Plakṣadvīpa
प्लक्षद्वीपस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्लक्षद्वीप (समास-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
विस्तारात्from (its) extent/size
विस्तारात्:
अपादान (Apādāna/Source-comparison)
TypeNoun
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
द्विगुणेनby double (measure)
द्विगुणेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; द्विगु-समास (द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुणः = double)
समावृतःis surrounded/encircled
समावृतः:
विधेय (Predicate participle)
TypeVerb
Rootसम् + आवृत (कृदन्त; √वृ/वृत् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपात (also)
पर्वताःmountains
पर्वताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या; अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable numeral)
विज्ञेयाःare to be known
विज्ञेयाः:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा (धातु) + य (कृदन्त)
Formविधिलिङ्गार्थक-कर्तव्यताकृदन्त (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘should be known’
रत्नयोनयःsources of gems
रत्नयोनयः:
समानााधिकरण-विशेषण (Appositional descriptor)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष (रत्नानां योनयः = sources of gems)