Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 163
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
समन्ताद्धनवातेन धार्यमाणः स तिष्ठति / घनवातं तथाकाशो दधानः खलु तिष्ठति
Transliteration
samantāddhanavātena dhāryamāṇaḥ sa tiṣṭhati / ghanavātaṃ tathākāśo dadhānaḥ khalu tiṣṭhati
Translation
It stands, upheld on every side by dense wind; and ākāśa itself stands firm, bearing that dense wind.
Word by Word
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Spatial adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘on all sides’
घन-वातेनby dense wind
घन-वातेन:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक) + वात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; कर्मधारयः ‘घनः वातः’
धार्यमाणःbeing supported
धार्यमाणः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootधार्यमाण (कृदन्त; √धृ धारणे)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle)
सःit/he
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तिष्ठतिstands
तिष्ठति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
घन-वातम्dense wind
घन-वातम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक) + वात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; कर्मधारयः
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘thus/likewise’
आकाशःspace/ether
आकाशः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दधानःbearing/holding
दधानः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootदधान (कृदन्त; √धा धारणे)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle)
खलुindeed
खलु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/प्रत्ययार्थक अव्यय (emphatic particle)
तिष्ठतिstands
तिष्ठति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन