Shloka 158
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः / तिर्यगूर्ध्वमधो वापि कारणस्याव्ययात्मनः
Transliteration
aṇḍānāmīdṛśānāṃ tu koṭyo jñeyāḥ sahasraśaḥ / tiryagūrdhvamadho vāpi kāraṇasyāvyayātmanaḥ
Translation
Of such cosmic Eggs one should know there are millions upon millions, in thousands of hosts—spread sideways, upward, and downward under the imperishable causal Principle.
Word by Word
अण्डानाम्of the cosmic eggs
अण्डानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Genitive plural)
ईदृशानाम्of such kind
ईदृशानाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; अण्डानाम् इति विशेषण (qualifying)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
कोट्यःcrores (tens of millions)
कोट्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Nominative plural)
ज्ञेयाःare to be known
ज्ञेयाः:
विधेय (Predicate; to be known)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकृदन्त (gerundive/भाव्य), पुं/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अत्र स्त्रीलिङ्ग-बहुवचन (कोट्यः इति सह)
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकार/परिमाणवाचक (by thousands; in thousands)
तिर्यक्horizontally
तिर्यक्:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतिर्यक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), दिशावाचक (horizontally)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (अव्यय-प्रयोग)
Formअव्यय (adverb), दिशावाचक (upwards)
अधःdownwards
अधः:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), दिशावाचक (downwards)
वाor
वा:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (disjunctive particle), विकल्पार्थक (or)
अपिalso/even
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle), समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
कारणस्यof the cause
कारणस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)
अव्ययात्मनःof the imperishable-natured (cause)
अव्ययात्मनः:
सम्बन्ध (Genitive relation; qualifier of कारणस्य)
TypeNoun
Rootअव्यय + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारय (अव्ययः आत्मा यस्य = whose nature is imperishable)